Dağcılık
08
May
2014

Dağcılık

Buzul döneminden kalan ve günümüzde de devam eden aşındırmaların sonucu Kaçkarların kuzey yamaçları güney yamaçlarından daha dik bir görünümdedir. Yağışlı iklime sahip olan Rize’de sahilden dağlara kadar yeşilin her tonunu rastlamak mümkündür.
 
 
Görkemli dağları, şelaleler, berrak gölleri ve bitki örtüsü ile Rize doğal güzellikler ülkesidir. Kaçkar dağlarının gerek jeolojik yapısı, gerek yer şekillenmesi dağcılık bakımından önem taşıdığı gibi büyük ilgide çekmektedir. Bütün bu zor koşullar Türkiye’nin her yerinde olduğu gibi Rize’de de kültürel yapıyı etkileyip halen devam etmekte olan yayla şenlikleri ve yöreye özgü sivil mimarisi ile büyük zenginlik sunmaktadır.
 
 
Yeşilin bir dantel gibi işlendiği vadilerden eteklerine serpiştirilmiş rengârenk çiçeklerin ardındaki dağların heybetini göreceksiniz, sislerin dağlarla dansını görmek, güneşin muhteşem doğuşunu ve insanı hayallere sürükleyen batışını en güzel Kaçkarlarda yaşayabilirsiniz.
 
 
Doğada Giyim Nasıl Olmalı?
 
Her türlü doğa sporunda giysilerinizin vücut ısınızı doğru ısıda tutması, güvenli ve konforlu bir etkinlik geçirebilmeniz için doğadaki sıcaklık değişikliklerine kolay adapte olmanıza yardımcı olması gerekir. Bunun için doğada dikkat edilmesi gereken; üç farklı katmandan oluşacak şekilde giyinmektir. Bu katmanlar şu şekilde anlatılabilir:
 
 
İç Katman (Temel Kat)
 
Bu kat ilk önce giyilen ve tene direk temas eden katmandır. Bu kat nemi dışarıya çabuk verebilmeli ve böylece nemin vücudumuza temasını önleyerek gereksiz ısı kaybını önleyebilmelidir. Islak bir iç çamaşır kuru bir iç çamaşıra göre yaklaşık 25 kat daha hızlı ısı kaybetmemize neden olabilir. Ayrıca çabuk kurumalı, ıslakken de izolasyon yeteneğini korumalı, esnek ve rahat olmalıdır. Geçmişte temel katman olarak yün iç çamaşırlar kullanılmaktaydı ve tek seçenekdiler. Halen kullanılmasına rağmen yün, ağır olması, su tutması ve tende rahatsızlık yaratması nedeniyle fazla tercih edilmez. Günümüzde sentetik kumaşlardan yapılma giysiler kullanılmaktadır. Bu kumaşlardan üretilmiş giysiler yüne göre çok daha iyi sonuçlar verirler.
 
 
Orta Katman (Yalıtım)
 
Orta katmanın görevi vücudumuzun ürettiği sıcaklığı koruyabilmektir. En iyi izolatör malzeme durağan havadır. Bu yüzden bu katmanda havayı tutabilecek malzemeler kullanılır. Bu katmanda yün giyim malzemeleri kullanılabilmekle birlikte yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı sentetik giysiler daha uygundur. Ülkemizde bu tip kumaşlara genel olarak polar ismi verilmekle beraber bu isim Malden Mills firmasının ürettiği ve en çok bilinen sentetik kumaş olan Polartec'ten türemiştir. Bu tip malzemeler farklı amaçlar için farklı kalınlıklarda üretilirler. En büyük özellikleri sağladıkları izolasyona göre hafif olmaları, çok az su emmeleri, çok çabuk kurumaları ve ıslakken bile izolasyon sağlamaya devam etmeleridir. En büyük dezavantajları ise geniş gözenekli yapılarından dolayı rüzgara karşı dayanıksız olmalarıdır. Günümüzde Gore-tex in üreticisi Gore gibi bazı firmalar, 2 ince polar katmanı arasına rüzgar geçirmez bir film tabakası lamine ederek ürettikleri Windstopper benzeri kumaşlarla bu sorunu çözmüşlerdir. Bu tip polar giysiler çok yüksek performansa sahip olmakla beraber normal polarlara göre fiyatları daha yüksektir. Bunun dışında polar ceketlerin dış kısmına Pertex gibi microfiber bir rüzgar geçirmez bir kumaş ekleyerek ceketlerin rüzgar geçirme sorunu çözmeye çalışılmıştır. Bu tip Pertex destekli polarların Windstopper ceketlere göre dezavantajları ise daha ağır olmaları ve yağmur geçirgenliklerinin olmasıdır.
 
 
Orta katman genelde yelek ya da ceket şeklinde olur. Önden fermuarlı bir malzeme, havalandırmayı kolaylaştıracağından, tercih edilmelidir. Ayrıca orta katmanda kullanılan giysilerin de hareketi engellememesi gereklidir. Genelde bir kalın giysi yerine iki ince giysi giymek daha yararlıdır. Böylece birini çıkarma şansımız olacağından vücut ısımızı kontrol etmek kolaylaşacaktır. Daha soğuk iklimlerde dolgu malzemeli ceketler, parkalar ya da yelekler kullanılabilir. Bu ceketlerde dolgu malzemesi olarak tüy ya da sentetik malzemeler kullanılır. Bu tür dolgu malzemeli ceketlerin kullanıldıkları kumaş ve dolgu malzeme cinslerine göre kullanılabilecekleri koşullar ve performansları da farklılık gösterecektir. Doğal dolgu malzemeleri kullanılan (kaz tüyü gibi) mont ve yelekler daha hafif olacak, kolay şekilde torbasına küçültülebilecek, performansları daha iyi ve ömürleri daha uzun olacaktır. En büyük dezavantajları ıslandıkları zaman ısı yalıtımlarının kalmamasıdır. Bu bakımdan sentetik dolgu malzemeleri kullanılan mont ve yelekler avantajlıdır. Sentetik dolgu malzemeli montlar daha ucuz olmalarına ve ıslandıklarında bir miktar ısı yalıtımı sağlayabilmelerine rağmen, performans olarak kaz tüyü montlar kadar iyi değildirler, ömürleri daha kısadır ve kolay sıkıştırılmazlar. Kaz tüyü montların ıslanmaya karşı dayanıklığnı artırmak için günümüzde üreticiler Gore-tex gibi nefes alabilen kumaşlardan istedikleri verimi alamadıklarından Dryloft benzeri kumaşlar üreterek su geçirgenliği düşük ve performansı yüksek ürünler üretmişlerdir.
 
 
Vücut ısımızı korumak için gerekli en önemli malzemelerden biri de şapkadır. Kafa bölgesi kılcal damarların yüzeye en yakın olduğu bölgelerden biridir ve bu yüzden kafadan radyasyon yoluyla sürekli ısı açığa çıkar. 4 0C de vücut ısımızın %50'sini ve -15 0C de ise vücut ısımızın %75'ini kafamızdan kaybedebiliriz. Bu yüzden şapka ya da bere kullanmak vücut ısınızı ayarlamanızda en önemli giysilerden olacaktır. Daha soğuk havalarda başlık yerine gözler dışında tüm başı ve yüzü kaplayan; balaklava dediğimiz ürünler de kullanılabilir. Yazları ise başınızı ve yüzünüzü güneşin ısı ve ışınlarından koruyacak bir şapka kullanmak önemlidir.
 
 
Ellerden meydana gelen ısı kaybı da çok yüksektir ve bu yüzden onları da korumak çok önemlidir. Bunun için eldiven ya da mitten denilen tek parmaklı eldivenler kullanılabilir. Tek parmaklı eldivenler özellikle çok soğuk havalarda, tüm parmakları (baş parmak dışında) bir arada tuttuğu, için daha uygundur. Soğuk hava şartlarında iç, orta ve dış katmanları aynen eldivenlere de uygulamak mümkündür.
 
 
Dış (Koruyucu) Katman
 
Dış katmanın amacı orta katmanı yağmur, kar ve rüzgar gibi dış etkenlerden korumaktır. Bu malzemeler üstte ceket ya da uzun parka, altta ise pantolon ya da salopet şeklinde olabilir. Yapı olarak bu malzemelerin vücudu havalandırmaya yatkın olarak üretilmiş olmaları gerekir. Ceketlerin önden çift yönlü fermuara sahip olması ve koltuk altı fermuarları olması aranan özelliklerdir. Ayrıca fermuarların kolay çalışması ve yağmura karşı korunmalı olması, malzemenin bol sayıda ve geniş cepleri olması da önemlidir. Aynı şekilde pantolonların da yandan boydan boya fermuarlı olması hem havalandırmayı, hem de giyip çıkarmayı kolaylaştıracaktır. Ayrıca ceketimizin koruyucu ve kafamızla birlikte hareket edebilen, gerektiğinde kaskla beraber kullanılabilecek iyi bir başlığa sahip olması da önemlidir. Dış katman olarak kullanılacak malzemelerin diğer bir özelliği de hareketi kısıtlamamalarıdır. Tamamen su geçirmez malzemelerden üretilmiş giysiler ilk bakışta bu katman için uygun gözükebilirler. Burada atlanan nokta insan vücudunun dışarıya sürekli, özellikle hareket halindeyken, su buharı atmasıdır. Dışarıdan gelen suyu içeriye geçirmeyen bir kumaş içerideki su buharının da dışarıya çıkmasını engelleyecektir. Böylece dışarıdaki sudan korunmaya çalışırken kendi vücudumuzun ürettiği su buharı bizi ıslatacaktır. Nefes alabilir/su geçirmez kumaşlar bu sorunu ortadan kaldırmak için üretilmiştir. Nefes alabilir/su geçirmez malzemelerden en bilineni Gore-tex, polytetrafluoroethylene (PTFE) den meydana gelen ve mikroskopik gözenekleri olan bir film tabakasıdır. Nefes alabilirlikten kastedilen bu su buharını dışarıya atabilme özelliğidir. Gore-tex piyasadaki tek su geçirmez-nefes alabilir malzeme olmamakla birlikte en çok kullanılan ve en iyi performansı gösteren üründür. İnce bir zar şeklinde olan Gore-tex genelde bir dış kumaşla birleştirilerek kullanılır. Bu dış kumaşın da suyu kaydırıcı özelliği olması gerekir. Ayrıca dış giysilerde sürtünmenin fazla olduğu bölgelerde cordura veya benzeri kumaşlar kullanılabilir. Ana olarak iki çeşit Gore-tex giyim malzemesi vardır; iki katlı ve üç katlı. İki katlıda Gore-tex zar dış kumaşla birleştirilmiş ve en içe bir astar kullanılmıştır. Üç katlı olanda ise Gore-tex zar bir dış ve bir iç katla birleştirilmiştir. İki katmandan oluşan ürünler genel olarak daha yumuşaktırlar, şehir ve daha hafif kullanım için daha uygundurlar. Üç katmandan oluşan ürünler ise ayrı bir astara ihtiyaç duymadıkları için daha hafiftirler ve genel olarak dağcılık uygulamalarında kullanılmak için dayanıklı olduklarından daha uygundurlar. Dış katman olarak kullanılacak giysilerde dikiş noktalarının içeriden bantlanmış olması suyun bu noktalardan içeri sızmaması için gerekli bir özelliktir. Dış katmanın en önemli görevlerinden biri de rüzgarı geçirmemesidir. Çok soğuk havalarda dışı Gore-tex ya da benzeri bir malzeme ile kaplanmış kaz tüyü ya da sentetik parkalar giymek te mümkündür.
 
 
Tozluklar
 
Tozluklar ayakkabılarımızla pantolonumuz arasındaki boşluğu kar, su, çamur, toprak ve çakıl gibi etkenlerden korumak için kullanılır. En iyi ayakkabı bile diz derinliğindeki karda tozluk olmadan bir işe yaramayacaktır. Fermuarla kapanan tozluklar günümüzde yerlerini önden velcro ile kapanan tozluklara bırakmaya başlamıştır. Ayakkabı altından geçen kısımlarda neopren uzun ömrü ve kullanım kolaylığıyla dikkat çeker. Tozluk seçerken ayakkabıya iyi oturmasına ve alt kısmında ayakkabıyla tozluk arasında fazla boşluk kalmamasına dikkat etmek gerekir. Tozluklar genelde su geçirmez malzemelerden yapılır. Nefes alabilir / Su geçirmez kumaşlar tozluklarda da bazı açık avantajlar sunar. Genelde tozlukların ayakkabı kısmını kaplayan alt kısımları Cordura gibi yıpranmaya karşı daha dayanıklı ve daha kalın malzemelerden yapılır.Tozlukları, kullanım yerine ve ihtiyacınıza göre farklı boyut ve şekillerde bulabilirsiniz. Dağcılıkta kullanılan tozluklar genelde diz altı boyunda olan ve tercihen nefes alabilen kumaştan üretilmiş tozluklar iken, yurt dışında kuru ve sıcak mevsimlerde kullanılmak üzere daha kısa boylu olan ve basit yürüyüşlerde kullanılan tozluklar ve çok soğuk ve yüksek yerlerde yapılacak etkinliklerde kullanılmak üzere daha kapalı ve dolgu maddesi ile desteklenmiş, ayaklarınızı sıcak tutması amaçlanan tozluklarda üretilmektedir. Giyim Malzemelerinin Bakımı Kullandığınız her giysinin bakımı için dikkat etmeniz gereken farklı noktalar olacaktır. Çoğunlukla giysilerinizi otomatik çamaşır makinelerinde yıkayabilirsiniz; fakat dikkat etmeniz gereken normal deterjan kullanmamak olmalıdır. Bunun yerine daha yumuşak temizlik maddesi olan yün şampuanı ya da tercihen bu tür giysilerinizi rahatlıkla yıkamanız için üretilmiş özel şampuanları tercih etmelisiniz. Genel olarak doğa sporlarında kullandığınız giysiler sentetik bazlı giysiler olduklarından 30 derece suda ve makinanızın hassas/yünlü çamaşır ayarında yıkamalısınız. En doğru bakımı uygulamak için ise, giysilerinizi yıkamadan önce mutlaka yıkama talimatlarını okumanız ve üretici firmanın önerdiği şekilde yıkayınız.
 
 
İç Giysiler
 
Bu tür giysiler tamamen sentetik bazlıdırlar ve sıcak su yerine 30 derece suda veya üreticinin önerdiği ılıklıkta su ile yıkanmalıdır. Sentetik kumaşların erime sıcaklıkları düşük olduğundan iç giysilerinizi asla ütülemeyiniz. Otomatik makinalarda yıkayabileceğiniz bu giysiler için yumuşak temizlik malzemeleri -sabun tozu, yün şampuanı- kullanmayı tercih edin ve normal yumuşatıcı kullanın. Bu tip giysileri tercihen oda sıcaklığında asarak kurutabilirsiniz.
 
 
Ara Katman
 
Giysiler-Polarlar Polar türü giysiler de yine sentetik yapıdadırlar bu yüzden deterjan kullanılmamalıdır. Sıcak su kullanmamaya, 30 derece suda ve makinanızın hassas/yünlü çamaşır ayarında yıkamaya dikkat etmelisiniz. Polarlarınızı asla ütülemeyiniz. Sıcak ütü polarınızın yanmasına neden olacaktır. Genel olarak da polarınızı gerek şehir içinde gerek doğada yanıcı maddelerden uzak tutmalısınız. Sigara külü gibi gündelik yaşamda çok dikkat etmediğimiz maddeler de polar türü kumaşları kolay bir şekilde yakabilir. Malzemenize en doğru bakımı uygulamak için en sağlıklısı, kullanma talimatını okuyarak bakımı hakkında detaylı bilgi sahibi olmanızdır.
 
 
Nefes Alabilen Giyim Malzemeleri
 
İster iki katlı ister üç katlı yapıda olsunlar, Goretex ya da nefes alabilen türü kumaşlardan üretilen malzemeler de otomatik makinelerde rahatlıkla yıkanabilirler. Fakat kullanılan ısıya (30 derece) ve özellikle normal deterjan ve yumuşatıcı kullanmamaya özen gösterilmelidir. Uzun süre ve sık kullandığınız ceketinizin kirlendiğini ve zamanla performansının düştüğünü hissedersiniz. Yıkayarak, ceketinizin performansını düşüren kirden kurtulabilirsiniz. Goretexlerinizi yıkamanız için üreticiler özellikle bu amaca yönelik, ceketinizin dış kumaşının su kayganlığını artıran özel şampuanlar tavsiye etmektedirler. Bu şampuanlarla belli zamanlarda ceketlerinizi diğer malzemelerden ayrı olarak yıkamalısınız. Bunun yanında malzemelerinizi, toz sabun gibi yumuşak temizleyiciler ile de hassas çamaşır ayarında yıkayabilirsiniz. Diğer giysilerin aksine Goretex malzemelerinizi yıkadıktan sonra su kaydırıcılığını geri kazandırmak için buharlı bir ütünün kısık ayarında ütüleyebilirsiniz. Giysileriniz için en doğru bakımı kullanma kılavuzunu okuyup üreticilerin tavsiyelerini uygulayarak yapabilirsiniz. Dolgu Malzemeli Mont ve Yelekler (Kaz Tüyü Ceketler) Bu tür malzemelerinizin bakımı için en doğru bilgiyi üretici etiketinden edinebilirsiniz. Genel olarak, dolgu malzemesinin cinsine göre farklı şekillerde malzemenizi yıkayabilirsiniz. Çamaşır makinesinde yıkanabilirliğini yıkama talimatından kontrol etmelisiniz. Kaz tüyü ve sentetik dolgu malzemeli mont ve yelekler, genellikle çamaşır makinesinde hassas çamaşır ayarında yıkanabilirler. Malzemeniz çamaşır makinesinde yıkanamıyor ise ya da elde yıkamayı tercih ediyorsanız banyo küvetinde bol su ile yıkayabilirsiniz. Yıkarken normal deterjan ve yumuşatıcı kullanmamalısınız. Onlar yerine özel kaz tüyü malzemeler için kullanılan kaz tüyü şampuanları ile temizlemelisiniz. Küvette yıkanılan malzemeleriniz için 3-4 kez bol su ile şampuanın aktığından emin olana kadar durulamalısınız. Yıkandığı zaman tüy malzemeler oldukça ağırlaşacağından taşırken dikkatli olmalısınız. Yıkadıktan sonra havadar bir yere malzemenizi serip aralıklarla çevirerek doğal bir şekilde kurutmalısınız. Bu tür malzemelerinizi de asla ütülemeyiniz ve bakımı için kullanma / bakım talimatları ve üreticinin önerilerine uyunuz.

Site Takvimi